ABCOUDE - Werkgevers discrimineren werknemers het meest op basis van leeftijd. Dit blijkt uit het Arbeidsmarkt GedragsOnderzoek (AGO) van Intelligence Group. Die Leeftijdsdiscriminatie vindt al plaats vanaf 36 jaar. Alle goede voornemens, werkgroepen en plannen ten spijt.

Ouder
Ondanks de tekorten aan personeel van de laatste jaren worden mensen die ouder zijn (lees: vanaf 36 jaar) niet makkelijk aangenomen bij een bedrijf. Dat blijkt onder meer uit het Arbeidsmarkt GedragsOnderzoek van afgelopen augustus.

Discriminatie
Voor het onderzoek werden - in juni van dit jaar - 737 werkzame personen uit de Nederlandse beroepsbevolking ondervraagd naar discriminatie op de werkvloer. Volgens de ondervraagden vindt discriminatie vooral plaats op basis van leeftijd. Dit zou bijna vier keer zo vaak voorkomen dan discriminatie op geslacht of etniciteit.

36 jaar
Bijna een kwart van de ondervraagden heeft aangegeven dat in hun organisatie wel eens kandidaten worden afgewezen vanwege de leeftijd. Slechts 6 procent van de respondenten denkt dat het afwijzen van kandidaten wel eens plaatsvindt vanwege geslacht of etniciteit. Volgens de ondervraagden begint de leeftijdsdiscriminatie in hun organisatie al vanaf 36 jaar.

Winst
Volgens Geert-Jan Waasdorp, directeur Intelligence Group, schrijven werkgevers die discrimineren op leeftijd in bepaalde beroepsgroepen soms wel 50 tot 70 procent van hun arbeidspotentieel af. Waasdorp: ‘Dit is een ‘luxe' die niemand zich kan veroorloven in deze tijd. In de komende jaren zal door de krapte van de arbeidsmarkt winst behaald worden met het aantrekken en behouden van ervaren werknemers en niet zo zeer met het aantrekken van starters’.



Werkt grijs door?
Opmerkelijk is wel dat kleine bedrijven meer ouderen in dienst hebben dan grote bedrijven. In januari van dit jaar doet advies- en onderzoeksorganisatie ECORYS het onderzoek Werkt grijs door? Het blijkt dat het kleinbedrijf (met 10 werknemers of minder) het hoogst aandeel 55-plussers in dienst heeft.

Aandeel
17 procent van het kleinbedrijf heeft meer dan 25% van de werknemers van 55 jaar of ouder in dienst. Van het middenbedrijf (met 11 tot 100 werknemers) heeft 8,4 procent meer dan 25% werknemers in dienst die 55 jaar of ouder zijn. In het grootbedrijf (met meer dan 100 werknemers) heeft slechts 5,9% meer dan 25% werknemers in dienst die 55 jaar of ouder zijn.

Verplichten
De discriminatie op de arbeidsmarkt op basis van leeftijd is al jaren aan de gang. Twee jaar geleden, op 30 november 2006, pleitte de FNV ervoor dat oudere werkzoekenden meer steun moeten krijgen bij het vinden van een baan. De vakbond wilde laten onderzoeken of werkgevers bij het aannemen van personeel verplicht kunnen worden meer ouderen aan te nemen.

Actieplan
Ambtenaren van Sociale Zaken sleutelen dan al aan een actieplan voor oudere werklozen. Het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) komt op dat moment ook naar buiten met cijfers. Uit die cijfers zou blijken dat 68% van de jongeren tussen 20 en 25 jaar binnen 3 maanden een baan heeft. Voor ‘ervaren werkzoekenden’ tussen de 55 en 60 is dit slechts 6%.

No riskpolis
Ook de PvdA komt met een plan: de no riskpolis voor ervaren werkzoekenden. De werkgever zou dan de kosten van loondoorbetaling bij ziekte door het UWV vergoedt moeten krijgen. De FNV stelt ook nog voor om een taskforce oudere werkzoekenden in te stellen.

Talent 45-plus
Op 21 december 2006 wordt de aftrap gegeven voor n van de belangrijkste actiepunten uit het actieplan werkloosheid 45-plussers’. Binnen het project Talent 45-Plus worden 300 CWI-consulenten getraind om 45-plussers naar een baan te begeleiden.

Grijs werkt
Het project zou aansluiten bij de inzet van de Regiegroep GrijsWerkt, die zich vooral richtte op behoud van werkgelegenheid voor oudere werknemers die al een baan hebben. Daarmee zou, zoals dat zo mooi heet, op twee fronten worden gestreden om de arbeidsparticipatie van 45-plussers te verhogen: behoud van werk en verlagen werkloosheid.

Cultuuromslag
De Regiegroep GrijsWerkt werd in 2004 door de toenmalige staatssecretaris Van Hoof in het leven geroepen om ‘via een cultuuromslag de arbeidsparticipatie van oudere werknemers te verhogen’.

Eindrapportage
Vier jaar later, op 8 februari 2008, presenteert de Regiegroep GrijsWerkt haar eindrapportage. Volgens de Regiegroep vraagt de verhoging van de arbeidsparticipatie om structurele maatregelen op korte termijn. De regiegroep wilde heldere en samenhangende maatregelen, zoals het beboeten van leeftijdsdiscriminatie, doorwerken na je 65e als wettelijk recht en het verplichten van scholing gedurende de hele loopbaan.

Alles uit de kast
Naast de genoemde maatregelen wilde de Regiegroep onder meer extra loonkosten van ouderen beperken. Volgens de Regiegroep moeten overheid, sociale partners en brancheorganisaties alles uit de kast halen om de gevolgen van vergrijzing het hoofd te bieden.

Doel
Maar tot nu toe is er niet veel terecht gekomen van al deze aanbevelingen en goede voornemens. Op 7 augustus komt SEO Economisch Onderzoek (in opdracht van de Raad voor Werk en Inkomen) met de resultaten van het onderzoek 45-plus en 55-plus in de SUWI-keten. Hoe vergaat het oudere werklozen op zoek naar werk? Het doel van het rapport is meer inzicht te krijgen in de arbeidsmarktpositie van werkloze ouderen.

Inzicht
Men kan zich afvragen hoeveel inzicht men nog wil hebben. Uit het onderzoek blijkt dat het aandeel van de 45-65 jarigen in de groep uitkeringsgerechtigden veel hoger is dan op grond van het aandeel in de beroepsbevolking zouden worden verwachten.

Potentieel
Volgens de onderzoekers geldt deze conclusie voor alle uitkeringen, maar vooral in de arbeidsongeschiktheid is het percentage ouderen hoog (68 procent). Maar wat misschien nog belangrijker is: Ruim de helft van de potentile beroepsbevolking is ouder dan 45 jaar.

Hoe komt dat?
Maar de werkloze 55-plusser lijkt er zelf niet meer in te geloven dat hij aan de slag komt. Uit onderzoek van TNO (28 januari 2008) blijkt dat 55-plussers moeilijk aan werk komen. Slechts 3% is na een jaar weer aan het werk. 55-plussers zijn minder gemotiveerd om te solliciteren, omdat ze het gevoel hebben niet welkom te zijn op de arbeidsmarkt.

Negatief beeld
Uit het onderzoek van TNO komt naar voren dat bijvoorbeeld het UWV initiatieven heeft genomen om met meer maatwerk de oudere werklozen te helpen. Daarnaast stellen de onderzoekers, hebben werkgevers een negatief beeld van oudere werknemers.

Maatregelen
En opnieuw wordt er geconcludeerd dat het belangrijk is ’dat er maatregelen komen waardoor vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd. Kennis en vaardigheden van oudere werkzoekenden moeten goed in kaart gebracht worden en eventueel uitgebreid worden met scholing bij de nieuwe werkgever. Werkgevers moeten beter formuleren wat ze van sollicitanten verwachten’. Tijd voor een taskforce, werkgroep of onderzoek wellicht?

Jacques de Vos | Businesscompleet