ARNHEM - De grote angst van kopers van ondernemingen: lijken in kasten.
Wanneer u de aandelen van een onderneming overneemt, blijft altijd de angst knagen dat u iets over het hoofd heeft gezien. Kan er een blauwe enveloppe op de mat vallen vanwege een fout van drie jaar geleden? Staat er een deurwaarder op de stoep voor een factuur die per ongeluk niet in de administratie voorkwam? Komt er een medewerker aan uw bureau die niet op de personeelslijst stond, maar toch werk en salaris komt claimen? Zijn er met klanten andere afspraken gemaakt dan was voorgespiegeld? Dit is maar een kleine verzameling van voorbeelden die ik in de praktijk ben tegengekomen.

Due diligence
Honderd procent zekerheid kunt u nooit krijgen, maar er valt wel het een en ander aan te doen. Het begint met uw huiswerk op orde hebben. Dat betekent het uitvoeren van een due diligence. In de volksmond wordt dit onterecht een boekenonderzoek genoemd. Een due diligence gaat verder dan dat.
Sterker nog, u bent eigenlijk verplicht om een due diligence uit te voeren. U als koper heeft een onderzoeksplicht. Mocht de verkoper u aanbieden om een onderzoek te doen, en u doet het niet, dan wordt het lastig om bij de rechter uw gelijk te halen wanneer de skeletten uit de kasten rollen.

Aandachtsgebieden van het onderzoek
Een due diligence kunt u zo breed maken als u zelf wilt.

Toch zijn er vier aandachtsgebieden die altijd onderzocht moeten worden: de boeken, de fiscaliteiten, de contracten en de personeelsdossiers. Daarnaast kunt u ervoor kiezen om de activa te laten taxeren, een cultuuronderzoek, een pensioenonderzoek en een commercieel onderzoek uit te voeren. Binnen het mkb blijven dit soort onderzoeken beperkt tot controle van de cijfers, de fiscaliteiten en het doornemen van de personeelsdossiers.

Wat levert het op?
Een due diligence onderzoek kost geld maar levert ook veel op. U wordt behoed voor mogelijke claims die u meer gaan kosten. U krijgt direct een beter inzicht in de onderneming en mocht er onverhoopt iets mis gaan, dan kunt u proberen de verantwoordelijkheid leggen bij de partij die het onderzoek heeft uitgevoerd. Daarnaast is het gebruikelijk om afwijkende resultaten uit het onderzoek te gebruiken om de onderhandelingen open te breken en een lagere koopsom te bedingen.

Garanties opnemen
Goed, u heeft uw huiswerk gedaan. Dan bent u nog steeds niet klaar. Om u te verzekeren dat u geen lijk gemist heeft, kunt u garanties opnemen in de koopovereenkomst. De meest voorkomende is de balansgarantie. De verkoper garandeert dan voor een periode van twee jaar dat de balansposten correct zijn. Mocht bijvoorbeeld de debiteurenstand niet kloppen omdat debiteuren de factuur betwisten, dan kunt u uw hand ophouden bij de verkoper. Garanties op fiscale claims hebben een looptijd van vijf jaar.

Hoog Catharijne-effect voorkomen
De tekst die u gebruikt om de garanties te omschrijven is dan van cruciaal belang. Laat u altijd door een deskundige adviseren. Anders kunt u geconfronteerd worden met het Hoog Catharijne-effect.De hele korte uitleg van dit effect gaat als volgt. Bij de overname van Hoog Catharijne heeft een uitgebreid due diligece onderzoek plaatsgevonden. Na de overname werd de koper geconfronteerd met een aantal financieringsverplichtingen die niet zichtbaar waren op de balans. De koper sprak de verkoper aan op de garanties die waren afgegeven. De rechter oordeelde echter dat, omdat de koper een uitgebreid due diligence onderzoek had laten uitvoeren, het risico bij de koper lag.

Onderhandelingen
In de overeenkomst zal de verkoper willen bedingen dat hij enkel aansprakelijk kan worden gehouden voor correctheid van de door hem aangeleverde informatie. De koper zal willen bedingen dat, ondanks het gehouden onderzoek, de verkoper onverkort verantwoordelijk blijft voor de afgegeven garanties. De uiteindelijke tekst zal de uitkomst zijn van onderhandelingen.

U heeft de onderzoeken laten uitvoeren en een uitstekende koopovereenkomst bedongen. Daarmee kunt u rustiger slapen. De kans dat u geconfronteerd wordt met ernstige problemen is sterk afgenomen. 100% garantie is er nooit, het kan nog altijd blijven spoken, maar mocht het mis zijn, dan kunt u nog altijd terugvallen op de garanties. Het is dan wel te hopen dat de spreekwoordelijke kip nog te plukken valt.

Rob Magendans | Croon & Magendans