DEN HAAG - In tegenstelling tot het stads- en streekvervoer in de rest van Nederland is het openbaar vervoer in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag (de G3 – 3 grote steden) niet aanbesteed, maar in handen van gemeentelijke vervoersbedrijven. Het gevolg is dat het openbaar vervoer in de G3 fors duurder is dan het stads- en streekvervoer in de rest van Nederland. Een chauffeur met bus is in de G3 ongeveer 40% duurder dan in de rest van het land.

In het regeerakkoord staat dan ook dat het openbaar vervoer in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag wordt aanbesteed. Aanbesteding zal leiden tot een kostenbesparing van tenminste 20%, de vernieuwing van het wagenpark en een hogere klanttevredenheid. Daarnaast bespaart het aanbesteden van het openbaar vervoer de belastingbetaler € 120 miljoen. Beter openbaar vervoer tegen lagere kosten, wie wil dat nou niet?

Het besluit het openbaar vervoer in de G3 aan te besteden leidde direct tot groot verzet. Links, de SP, GroenLinks en de PvdA voorop, schreeuwen moord en brand. Door het openbaar vervoer in de G3 aan te besteden maakt het kabinet het openbaar vervoer in de steden kapot, menen zij. De directies en ondernemingsraden van de drie gemeentelijke vervoersbedrijven geven aan dat de besparing van € 120 miljoen alleen gehaald kan worden door flink te snijden in tram, bus en metrolijnen. De wethouders in de drie steden delen deze mening en geven aan dat de bezuiniging van € 120 miljoen zal leiden tot een kaalslag in het openbaar vervoer.

De weerstand tegen het besluit is zo groot dat de vakbonden afgelopen maand besloten het openbaar vervoer in de 3 steden drie dagen deels plat te leggen. Dat moest kennelijk nog even voor de verkiezingen. Dit terwijl onderzoek aantoont dat deze bedrijven 40 % duurder zijn dan de andere openbaar vervoersbedrijven. Staken helpt dan niet, wel efficiënter gaan werken.

Ik ben er absoluut van overtuigd dat door efficiënter te gaan werken, betere dienstregelingen, door te snijden in overhead en door meer samenwerking € 120 op de kosten kan worden bespaard. Maar steun vanuit onverwachte hoek is natuurlijk altijd welkom.
En die is er nu! De directies van de drie openbaar vervoersbedrijven gaven deze week in interviews aan het Financieel Dagblad aan dat ze het openbaar vervoer in de drie stadsregio’s veel efficiënter kunnen organiseren. Zij vertellen dat ze buslijnen laten rijden waar maar 10 mensen per dag gebruik van maken en dat er buslijnen rijden die buiten de spitsuren nagenoeg leeg zijn. Verschillende lijnen blijken dus zwaar onrendabel, zoals een lijn die € 1 miljoen per jaar kost en slechts € 70.000 per jaar opbrengt..

Misschien hebben de tegenstanders van het aanbesteden van het openbaar vervoer in de 3 grote steden wel gelijk wanneer ze aangeven dat de besparing van € 120 miljoen alleen gevonden kan worden door te snijden in bepaalde lijnen. Het is namelijk te gek voor woorden dat totaal onrendabele lijnen met belastinggeld in stand worden gehouden. De huidige situatie geeft aan dat aanbesteding niet alleen wenselijk is maar ook absoluut noodzakelijk. Schrap deze lijnen en bied een alternatief, bijvoorbeeld door het aanbieden van taxivervoer. Veel goedkoper en nog prettiger ook. Alleen al op deze manier kunnen miljoenen worden bespaard.

Tegelijkertijd geven de openbaar vervoersbedrijven aan graag efficiënter te willen werken, maar dat de gemeente de verspilling van belastinggeld in stand houdt. De stadsregio’s, die onderdeel uitmaken van de gemeente, bepalen waar vervoerders moeten rijden. De openbaar vervoersbedrijven voeren deze beslissing slechts uit.

Bij het uitschrijven van de aanbesteding is het dan ook van groot belang dat het openbaar vervoer slim wordt aanbesteed. De gemeenten moeten terug in hun hok, anders houd je de verspilling in stand. Leg niet bij voorbaat helemaal vast waar de vervoersbedrijven moeten rijden, laat de bieders zelf in kaart brengen hoe de vervoersstromen lopen en het aanbod daar op aanpassen.

De reactie van de vervoersbedrijven geven ons gelijk aan. De SP, GroenLinks en de PvdA kunnen blijven schreeuwen wat ze willen. De SP en de PvdA kunnen aangeven gezamenlijk met een wetsvoorstel te komen om de aanbesteding van het openbaar vervoer in de G3 tegen te houden. Feit blijft dat het openbaar vervoer in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag veel efficiënter en goedkoper kan. Dat aanbesteding leidt tot een vernieuwing van het wagenpark en tot vervoerders die gaan rijden met luxere, schonere en stillere bussen. En tot openbaar vervoer in de aanbestede gebieden dat door de klanten beter wordt beoordeeld.

Het wordt hoog tijd dat partijen als de SP, GroenLinks en de PvdA niet constant hun ogen sluiten voor deze feiten. Deze partijen laten de reiziger en de belastingbetaler in de kou staan. Blijkbaar gunnen deze partijen de reiziger geen goed, betaalbaar openbaar vervoer in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag en de belastingbetaler geen lagere belastingen. Leg dat de reiziger en belastingbetaler maar eens uit!