DEN HAAG - Hoewel het openbaar vervoer in ons land van onze afgelegde kilometers minder dan 12% voor zijn rekening neemt, is de bijdrage van groot belang. Juist in de stedelijke gebieden en het verkeer tussen de regio’s is mobiliteit ondenkbaar zonder trein, tram, bus en metro. Daarom is het des te vervelender dat het spoor niet goed genoeg functioneert.

Ieder jaar zijn er problemen met het winterweer, ondanks alle beloftes van de twee verantwoordelijke bedrijven en de grote extra investeringen is het jaar na jaar mis. Ook een afgelopen week uitgebracht onderzoek naar het spoor laat zien dat niemand grip heeft op de investeringen, dat de twee spoorbedrijven NS en ProRail deels langs elkaar werken en dat er bij die bedrijven of het ministerie geen duidelijk toekomstbeeld is. Er is sprake van allerlei besluiten waarmee bestaande problemen voor de korte termijn worden opgelost, een visie met een duidelijk beeld waar wij naar toe gaan is er niet. Als je een bedrijf zo zou runnen dan was het al lang failliet.

Bijzonder is dat de politiek geen grip heeft op NS, die de treinen rijdt, en ProRail die rails aanlegt en onderhoudt. Beide bedrijven zijn 100% van de staat, dus volledig gefinancierd met belastinggeld. En aanleg en onderhoud van het spoor wordt bijna helemaal betaald door de belastingbetaler die er ieder jaar € 2500 miljoen voor op tafel legt.

NS betaalt bijna niets voor het exclusieve gebruik van het dure spoorsysteem. De reiziger betaalt met zijn kaartje of abonnement minder dan de helft van de kosten.

Nu NS en ProRail gewoon hun gang gaan en de reiziger en belastingbetaler in de steek laten is het naar mijn mening niet meer dan normaal dat wij ingrijpen: wie betaalt bepaalt. Na jaren falen is het bij ieder ander bedrijf vanzelfsprekend dat het Bestuur en de Raad van Commissarissen de gevolgen moeten dragen. Wat ook stoort is dat NS niet eens excuus aanbiedt aan de reizigers voor het falen en dat de Raad van Commissarissen van dit bedrijf de afgelopen jaren ondanks alle problemen de directie een grote bonus toekende en die mogelijkheid nu weer openhoudt. Terwijl het salaris van de directieleden vele malen het salaris is van de minister-president van ons land.

De VVD is er voor dat wij de teugels fors aanhalen, het zijn geen bedrijven die zelf de broek ophouden en horen dus ook niet dezelfde zelfstandigheid te hebben als echte beursgenoteerde ondernemingen. Als je van belastinggeld en subsidies leeft met een monopolie en nul concurrentie moet je goed in de gaten worden gehouden. De VVD wil dus ingrijpen, te beginnen met vervanging van de Raad van Commissarissen waardoor er echt goede toezichthouders komen. Helaas is dat voorstel gesteund door slechts drie fracties (VVD, PVV en SP) met samen maar 70 van de 150 Kamerzetels. Het bonusverbod kreeg wel een meerderheid, maar de kans is groot dat de dames en heren commissarissen zich net als de afgelopen jaren niets van de belastingbetaler en reiziger aantrekken.

Het wordt tijd dat andere politici ook de moed hebben eens schoon schip te maken en tevens de moed hebben foute besluiten uit het verleden, zoals het te veel op afstand zetten van NS en ProRail, terug te draaien. De VVD durft dat wel. Als je besluiten neemt maak je ook fouten. Dat is niet erg, wel erg is het als je koppig doorgaat terwijl je weet dat het niet klopt. Dus CDA, PvdA, D66, GroenLinks en ChristenUnie, niet langer achter NS aanlopen maar samen de problemen en niet functionerende verantwoordelijke bestuurders aanpakken.

Overal gebeurt dat ook, zo niet dan gaat het bedrijf kopje onder. Soms is het jammer dat dit niet gebeurt met slecht functionerende overheidsbedrijven. Concurrentie zou goed voor ze zijn, dan wordt wel geluisterd naar klanten en aandeelhouders.

Geschreven door Charlie Aptroot, Tweede Kamerlid voor de VVD