ABCOUDE – Twee weken geleden maakte de ANWB bekend dat er in oktober flink minder files stonden dan een jaar geleden. Verkeersdeskundigen waarschuwen voor al te veel optimisme. Daarom zette BusinessCompleet.nl alle mogelijkheden voor het ontlopen van de files voor u op een rij.

Nederlanders klagen flink over alle files. Dat is niet zo gek, niemand staat voor zijn plezier in de file. Toch is het niet verwonderlijk dat we met zijn allen zo vaak in de file staan, Nederland is immers een klein land met relatief veel auto’s.

Eerste file in Nederland
Opmerkelijk in dit verband waren de reacties op de eerste file in Nederland. Dat was bijna 55 geleden, op 29 mei 1955. Het was Eerste Pinksterdag en de eerste Nederlandse file werd een feit. De rotonde bij Oudenrijn, vlakbij Utrecht, kon de 50.000 auto's niet aan. Mensen schenen toen zelfs met veel bewondering op de eerste file te hebben gereageerd.

Files kosten meer dan 2 miljard per jaar
Inmiddels is alles anders. Want files kosten heel veel geld. Volgens Transport en Logistiek Nederland (TLN) kosten lange files de Nederlandse economie zelfs 100 miljoen euro per week. Die 100 miljoen is wel twee keer zoveel als de schade van een 'normale fileweek'. TLN komt tot het bedrag van 100 miljoen door uit te gaan van verschillende aannames. Op jaarbasis is door verschillende partijen berekend dat het fileleed de economie een bedrag van 2,2 miljard euro zou kosten.

De drukste file ooit
Meer dan tien jaar geleden, op 8 februari 1999, was de drukste ochtendspits tot nu toe. Op het hoogtepunt stond er 975 km aan files, veroorzaakt door gladheid door een dik pak sneeuw. Ter vergelijking: op een gemiddelde werkdag staat er op de rijkswegen ongeveer 200 km file op het hoogtepunt van de ochtendspits. Dat betekent dat er dan op ruim 4% van het autosnelwegennet file staat.

Knelpunten aangepakt
Maar er gloort hoop aan de fileleed-horizon. Er worden al jaren allerlei maatregelen getroffen om de files te verminderen. Zo zit de regering natuurlijk niet stil. Minister Eurlings van Verkeer is druk bezig met de aanleg van wegen. Vóór het einde van deze kabinetsperiode (2012) moeten bij tientallen fileknelpunten knopen zijn doorgehakt.

Dalend aantal files
Maar het aantal files begint ook al vanzelf te verminderen. Zo maakte de ANWB onlangs bekend dat de drukte op de Nederlandse wegen in oktober van dit jaar met 18 procent gedaald is in vergelijking met oktober 2008. En dat is geen incident. Het is een dalende trend die nu een jaar zichtbaar is. Er zouden inmiddels 14 procent minder files zijn, aldus de ANWB

Steeds minder bestelwagens en busjes
De filezwaarte (lengte maal duur) tijdens de ochtendspits daalde zelfs met 25 procent. Of deze vermindering direct te maken heeft met de economische recessie kon de ANWB niet zeggen. Volgens een woordvoerder ligt een verband voor de hand, er is immers minder werk voor bijvoorbeeld aannemers met als gevolg dat er minder bestelwagens en busjes op de weg zijn.

Wel meer files in weekend
Opmerkelijk daarbij was dat de drukte tijdens de weekeinden de afgelopen maanden wel sterk toenam. Maar een groot deel van de files wordt veroorzaakt door wegwerkzaamheden. En die werkzaamheden moeten over ruim twee jaar voor het grootste gedeelte zijn afgerond.

Fietssnelwegen
Terug naar de oplossingen. En dan hebben we het deze keer niet over het uitbreiden en stimuleren van het openbaar vervoer. Dat is bij iedereen al genoeg bekend. Of de autoradio en uw navigatiesysteem. Nee, we hebben het hier over fietssnelwegen. Want afgelopen week maakte Taskforce Mobiliteitsmanagement bekend dat de opkomst van de elektrische fiets en het aanleggen van comfortabele en directe interlokale fietsroutes (fietssnelwegen) ervoor zorgen dat de fiets in toenemende mate kan concurreren met de auto voor afstanden tot 15 kilometer. Op deze manier zou de fiets een bijdrage leveren aan filevermindering.

Bonus voor thuiswerken en verhuizen
Maar de Taskforce timmert al langer aan de weg. En dat doet het met plannen als bonus voor thuiswerken en verhuizen via Belastingdienst. Volgens de Taskforce zou namelijk een fiscale beloning voor werknemers die thuiswerken of verkassen naar hun werkregio het overbezette wegennet ontzien. En u ontloopt de file.

Bereikbaarheidsoffensief
De Taskforce Mobiliteitsmanagement staat onder leiding van oud-vakbondsleider Lodewijk de Waal en bestaat uit vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de vakcentrales. De Taskforce spreekt van een ’bereikbaarheidsoffensief’ en denkt dat de maatregelen binnen enkele jaren leiden tot 5 procent minder files.

Autodelen, shuttlebussen en vanpoolen
De adviesgroep adviseert ook over maatregelen om woon-werkverkeer efficiënter te regelen. Daar werken de Rabobank, KPN en Capgemini op proef aan mee. Zo kunnen ruim 100.000 werknemers in en om Amsterdam op kantoor- en bedrijventerreinen deelnemen aan autodelen, shuttlebussen en vanpoolen (samen reizen in een grote personenauto). En wat te denken van de virtuele vergaderruimte, waarin mensen via internet met elkaar vergaderen. Niet nieuw, wel creatief. Allemaal mogelijkheden om de file te vermijden.

Over van A naar Beter
Belangrijk in de bestrijding van files is ook communicatie. Zo probeert de overheid met de campagne Van A naar Beter met de automobilist te communiceren over wegwerkzaamheden, verkeershinder en slim reizen. Dat gebeurt onder andere via (Postbus 51-) campagnes. Door een overzicht te geven van werkzaamheden en verwachte hinder op wegen en vaarwegen probeert Rijkswaterstaat de overlast tot een minimum te beperken en vooral mensen meer gespreid te laten autorijden.

Rekeningrijden
En dan hebben we nog het rekeningrijden, de kilometerheffing of de kilometerprijs. Het zijn allemaal verschillende termen voor min of meer hetzelfde idee: de automobilist betaalt als hij met de auto rijdt, niet omdat hij een auto heeft. In 2012 start de invoering van de kilometerprijs, te beginnen met het vrachtverkeer. Later dat jaar gaan stapsgewijs alle automobilisten betalen, totdat in 2017 iedereen de kilometerprijs betaalt. En op spitstijden betaalt u meer, dus als u die kunt ontlopen scheelt dat geld.

Heel veel maatregelen tegelijkertijd
Door al deze maatregelen en initiatieven samen; meer en beter openbaar vervoer, meer asfalt, fietssnelwegen, bonus voor thuiswerken en verhuizen, autodelen, shuttlebussen en vanpoolen, betere communicatie en betere communicatiemiddelen en het invoeren van het rekeningrijden, zou het fileprobleem over vijf jaar wel eens een stuk minder kunnen zijn, zou het de economie heel veel geld kunnen schelen en de slimme automobilist heel veel ergernis.

Tot slot nog een kanttekening: Verkeersdeskundigen waarschuwen voor al te veel optimisme over de filedruk. Zo heeft onderzoeker Caspar Chorus van de TU Delft de term 'terug-naar-de-spitseffect' bedacht. Hiermee wordt bedoeld dat als forensen - die zijn overgestapt van auto naar trein - zien dat als er minder files staan op hun reistraject, zij wellicht weer in de auto zullen stappen. En, in combinatie met de verwachting dat de economie weer gaat aantrekken, verwacht de onderzoeker zelfs een explosieve groei van het aantal files. En daarin staat hij niet alleen. Alle maatregelen ten spijt.

Jacques de Vos | BusinessCompleet.nl